Bu yazıda, Türk tekstil ve hazır giyim sektöründe ERP yazılımı kullanımının mevcut durumunu, yakın gelecekteki seyrini ve dijital çözümlerin tekstil üreticilerine sağlayabileceği katkıları ele alıyoruz.

Türkiye, 2021 yılı sonunda 12,9 milyar dolarlık ihracat hacmiyle dünyanın en büyük beşinci tekstil ve giyim ihracatçısı konumuna ulaşmıştır. Türk tekstil şirketlerinin yaklaşık üçte biri, dünyanın en tanınmış markalarını da kapsayan küresel pazarlar için nihai ürünler ve hammaddeler üretmektedir. Covid-19 pandemisinin getirdiği zorluklara ve genel ekonomik belirsizliklere rağmen, ülkenin tekstil endüstrisi büyümesini sürdürmektedir.

Görece tutucu bir yapıya sahip olan tekstil sektöründe, dijital yenilikler açısından Türkiye’nin kat etmesi gereken önemli bir mesafe bulunmaktadır. Bununla birlikte, dijital dönüşümün temelleri atılmış durumdadır. Devlet destekleri ve artan rekabet sayesinde otomasyona ve dijitalleşmeye bakış açısı yavaş da olsa değişmektedir. Sektörde yapılan güncel bir çalışmaya göre, üretim şirketlerinde bilişim teknolojilerinin kullanımı son iki yılda %6 oranında artmıştır.

Türkiye’deki tekstil üreticilerinin büyük bölümü, çoğunlukla aile işletmesi olan küçük ve orta ölçekli firmalardan oluşmaktadır. Bu işletmelerin yöneticileri genellikle satışa odaklanmakta, teknolojiyi ise belirsiz ve maliyetli bir alan olarak görmektedir. Bu nedenle geleneksel yöntemlerden dijital çözümlere geçiş her zaman kolay olmamaktadır.

Dijital dönüşümün önündeki engellerden biri de bazı yazılım firmalarına yönelik şeffaflık eksikliğinden kaynaklanan güvensizliktir. Aynı ürün için müşteri büyüklüğüne veya kârlılığına göre farklı fiyatlandırmalar yapılması, özellikle KOBİ’lerin güvenini zedeleyebilmektedir.

Dijital dönüşümün yavaş ilerlemesinin bir diğer nedeni, mevcut yazılımların ihtiyaçları karşılamamasına rağmen üreticilerin yeni platformlara geçiş konusunda isteksiz olmalarıdır. Bu nedenle Türkiye’de birçok tekstil üreticisi hâlâ:

• Web veya mobil sürümü olmayan

• Windows tabanlı, basit masaüstü uygulamalarına dayalı eski teknolojileri kullanmaya devam etmektedir.

Covid-19 pandemisi sırasında dünya genelinde pek çok işletme kapanma dönemleri yaşamıştır. Türkiye’de bu süreç görece kısa sürmüş ve bazı küçük üreticiler üretime ara vermeden faaliyetlerini sürdürebilmiştir. Ancak dijital altyapının zayıf ve yazılımların eski olması nedeniyle birçok işletme uzaktan çalışma konusunda ciddi sorunlar yaşamıştır.

Örneğin, Windows tabanlı altyapıya sahip birçok yerel üretici, uzaktan masaüstü lisansları kullanmak zorunda kalmış; lisans maliyetlerinin yüksek olması nedeniyle yalnızca sınırlı sayıda çalışan uzaktan çalışabilmiştir. Uzaktan erişim sağlayabilen işletmeler ise düşük verimlilik ve etkin olmayan yönetim gibi sorunlarla karşılaşmıştır.

Pandemi tek başına dijital dönüşümü hızlandırmak için yeterli olmamıştır. Bu noktada devletin ekonomiyi dijitalleştirme yönündeki adımları belirleyici olmuştur. e-Fatura, e-Arşiv ve e-Beyanname gibi uygulamaların zorunlu hâle gelmesi, yerel işletmelerin dijital çözümlere yönelmesini hızlandırmıştır.

Bunun yanı sıra, yeni yazılım ve teknolojilere yatırım yapmak isteyen firmalara yönelik devlet destekleri de bulunmaktadır. Yazılım proje maliyetlerinin bir kısmının desteklenmesi, teknoloji yatırımlarını teşvik eden önemli bir unsurdur.

Son yıllarda hem Türk hükümeti hem de uluslararası yatırımcılar, yenilikçi ve dijital odaklı sektörlere yatırımlarını artırmaktadır. Dijitalleşme, tekstil sektöründe çoğu zaman üretim süreçlerini otomatikleştiren ERP çözümleri ile başlamaktadır.

Bir ERP platformu sayesinde; üretim türüne bağlı olarak RFID sistemleri, makineler, robotlar, terminaller ve diğer ekipmanlar tek bir sistem altında entegre edilebilir. Bu entegrasyon, operasyonel verimliliği ve izlenebilirliği artırır.

Tekstil firmalarının ERP çözümü seçerken öncelik verdiği başlıca unsurlar şunlardır:

• Satın alma otomasyonu

• Depo ve üretim süreçlerinin yönetimi

• Alt yüklenici (taşeron) takibi

• e-mevzuat ile uyumluluk

Dijitalleşme sürecinde şirketin ölçeği önemli bir faktördür. Küçük ve orta ölçekli üreticiler genellikle taşeronlukta uzmanlaşmıştır ve sınırlı sayıda makineyle, ağırlıklı olarak manuel iş gücü kullanarak üretim yaparlar.

Bu işletmelerin başlıca sorunları:

• Süreçlerin izlenmesi

• Sipariş yönetimi

• Hammadde tedarik planlaması

• Müşteri ve alt yüklenici iletişimidir

Küçük alt yükleniciler genellikle 6–10 çalışanla faaliyet gösterir ve kesim gibi tek bir üretim sürecinde uzmanlaşır. Bu işletmeler için en büyük risk, birden fazla siparişin aynı anda yönetilmesidir. Manuel yöntemlerle veya Excel üzerinden günde 2–3 sipariş yönetilebilirken, 10–15 siparişin sağlıklı şekilde yönetilmesi mümkün değildir. Yanlış planlama, ciddi hammadde kayıplarına yol açabilir.

Alt yükleniciler, tamamlanan işleri müşterilere bildirmekte zaman zaman gecikebilir veya bu bildirimi atlayabilir. ERP sistemleri, bu tür iletişim sorunlarını da çözebilir. Örneğin:

• İş tamamlandığında müşteriye otomatik e-posta veya mobil bildirim gönderilebilir

• Belirli süreler için hatırlatmalar tanımlanabilir

Tüm bildirimler müşteri ihtiyaçlarına göre özelleştirilebilir.

Büyük ölçekli tekstil işletmeleri ERP çözümlerini genellikle:

• Makine ve ekipman entegrasyonu

• Toplu üretim planlama

• Üretim hattı takibi

• Satış ve muhasebe süreçlerinin yönetimi

amacıyla kullanır. Bu firmalar çoğunlukla kapsamlı ve maliyetli ERP çözümlerine yönelirken, KOBİ’ler yerel mevzuata uyumlu, uygun maliyetli çözümler olan 1C:Drive Turkish Edition gibi alternatifleri tercih etmektedir.

Fiyat, ERP tercihinde önemli bir kriter olmakla birlikte tek başına belirleyici değildir. Satıcıyla iletişim, destek kalitesi ve uzun vadeli iş birliği de en az fiyat kadar önemlidir. Yeterli destek alamayan müşteriler, farklı bir çözüme yönelmeyi veya mevcut iş birliğini sonlandırmayı tercih edebilmektedir.

Artan rekabet, Covid-19 pandemisi ve yasal düzenlemeler; Türkiye’deki tekstil ve hazır giyim üreticilerini ticari süreçlerini optimize etmeye ve teknolojiye yatırım yapmaya yönlendirmektedir. Finansal raporlama ve faturalandırma mevzuatı ile birlikte yatırım teşvikleri, yerel işletmeler için süreç otomasyonu ve mevzuat uyumunu destekleyen dijital çözümleri güçlü biçimde teşvik etmektedir.